DivX Savaşları Kızışıyor

[HakanMirzabey]

Popüleritesi her geçen gün artan Divx filmlerinin paylaşımı konusu, Türkçe altyazı desteği veren iki sitenin bu işlevlerinin durdurulmasıyla yeni bir boyuta taşındı.

Geçtiğimiz günlerde birçok kullanıcının Divx filmlerine altyazı eklemek için
kullandıkları ‘Divxtr’ ve ‘Divxaltyazı’ siteleri, bazı film şirketlerinin Türkiye temsilcisi AMPEC tarafından uyarılmaları sonucu bu hizmetlerini durdurmak zorunda kaldılar

Herşey, video görüntülerini sıkıştırarak daha az yer kaplamasını sağlayan DivX adı verilen video formatının geliştirilmesiyle başladı. Amacı çok yer kaplayan avi görüntülerinin az bir kalite kaybıyla, yüzde 10’una düşürülmesi olan bu video formatı, zamanla korsan kopyacıların da ilgisini çekti.
Önceleri masum bir uğraş olarak başlayan ‘DVD Rip’leme (bilgisayara indirme) internetin yaygınlaşması ve bağlantı hızlarının gelişmesiyle birlikte popüleritesini artırdı. Özellikle P2P (Kullanıcıdan Kullanıcıya) olarak tanımlanan Kazaa, Emule vb. gibi dosya paylaşım programların ortaya çıkması ile hızla yükselişe geçen DivX film takası popüleritesinin doruklarına ulaştı.
Altyazıların sonradan da eklenebildiği, uygun şekilde ‘Rip’lenirse AC3 denilen ses teknolojisini bile destekleyen DivX’in belki de tek eksisi sadece bilgisayarda seyredilebiliyor olması(ydı). Çünkü geçtiğimiz aylarda piyasaya sürülen (incelemesini buradan okuyabilirsiniz) Vestel’in yeni DVD Çalar’ı Vestel DVD 4500 DivX Ultra-Slim Player, DivX desteği de veriyor. Bu sayede kullanıcılar bilgisayara bağlı kalmadan istedikleri DivX filmlerini televizyondan da izlemeye başladılar.
Microsoft’un dahi legal müzik indirme işine gireceği biliniyor. Devir artık MP3 devridir.

DivX formatından ticari çıkar bekleyenlerin de türemesiyle, bu format özellikle korsan pazarı besleyen (kamera çekimlerini saymazsak) en önemli etkenlerden biri oldu. Özellikle ABD’de yeni sezon olan yaz aylarında gösterime giren filmlerin Türkiye’de ancak okulların açıldığı kış aylarında gösterime girmesi (ki bazı filmlerin gösterime girmesi yılbaşını buluyor) sebebiyle açılan ticari boşlukları korsanlar doldurdu. Filmleri önceden piyasaya çıkaran korsanların bu faaliyetleri denetlenemez bir hal aldı. Bu sayede kazançlarını artıran ve ciddi paralar kazanmaya başlayan bu kişiler, yasalardaki boşluklardan yararlanarak haksız kazanç elde etmeye devam ediyorlar.
Tüm bu gelişmeler olurken bazı yabancı ve bir kısım yerli film şirketlerinin Türkiye haklarını savunan AMPEC isimli firma, tamamen gönüllülük esasına dayanan ve ticari bir amaç gütmeyen (en azından altyazı takası için) ‘Divxtr’ ve ‘Divxaltyazı’ web sitelerine bir yazı göndererek söz konusu alt yazı paylaşımını durdurmalarını, aksi takdirde “Bu filmler için altyazı hazırlamanın ve dağıtımının eser sahibinin mali ve manevi haklarını ihlal ettiğini ve illegal filmlerin izinsiz olarak dağıtılması suçuna yardım ve yataklık anlamına geldiği ve bütün hukuki, mali ve şahsi haklarımız saklı kalmak kaydıyla hatırlatır” şeklinde uyardılar. (Tam metin için buraya tıklayın)
Yasal müdahaleden çekinen site sahipleri de söz konusu alt yazı paylaşımını durdurdular.

BÜKEMEDİĞİN BİLEĞİ ÖPECEKSİN
İnternet gibi özgürlüklerin sınırlarının çizilemediği bir ortamda yasakçı zihniyetle bir yerlere varılamayacağı açık.

DivX tartışmalarına bir an için ara verip geçmişte benzer olayların yaşandığı MP3 konusuna bir göz atalım: Kabaca anlatmak gerekirse ses formatı olan Wav’ın kalitede az bir kayıpla yaklaşık 7-8’de bire indirgenmesiyle oluşturulan MP3 formatı, çıkar çıkmaz internet kullanıcılarının gözdesi oldu. Verilerin Kilo Byte ve Mega Byte’larla ölçüldüğü ve bir dosyanın boyutu ne kadar küçük ise indirme (download) hızının da o kadar yüksek olduğu bir ortamda 30 MB’lık bir wav dosyasını 3 MByte’a indirmek büyük bir gelişmeydi.
Önceleri sadece internet ve bilgisayar kullanıcılarının tekelinde kalan MP3 elektronik cihaz ürüten firmaların dikkatini çekince birer ikişer MP3 destekleyen ürünler piyasaya sürüldü. Ancak başlarının ağrımasını istemeyen büyük elektronik firmalarının hiçbiri MP3 çalabilen cihazlar üretimine girmedi. Zaten giren ilk firmalardan birisi de müzik şirketleri tarafından mahkemeye de verildi.
Günümüzde ise durum eskisine göre çok farklı. Artık hemen hemen tüm elektronik şirketlerinin en az bir ya da birkaç ürünü MP3 destekliyor. Hatta VCD ya da DVD çalarlar bile MP3 özelliği ile satılıyor. Mp3 hayatımıza o kadar girdi ki artık taşınabilir belleklerin dahi MP3 çalabilenleri bulunuyor piyasada.
Ayrıca internetle başa çıkılamayacağını anlayan müzik firmaları ‘bükemedikleri bileği öptüler’ ve ‘bundan nasıl biz de para kazanırız’ diyerek işi legaliteye dökmeye karar verdiler. Bu girişimlerin başlıca örneği Apple’ın kurduğu iTunes müzik indirme sitesi. Geçen Nisan ayında lansmanı yapılan müzik indirme sitesi, parça başına 0.99 dolar, albüm başına da 9.99 dolardan ilk 4 ayında 10 milyon parça sattı. Site Bu Nisan ayı sonunda dek 35 milyon parça satmayı hedefliyor; 35 milyon dolarlık bir satıştan söz ediyoruz
Ayrıca internet işi yapan birçok kuruluş da benzer siteler açmak için girişimlerde bulunuyor. Bilindiği üzere Napster legal müzik indirme sitesi olarak geri döndü, Coca Cola İngiltere’de bir site açtı, ücretsiz Audiogalaxy ücretli oldu. Hatta Microsoft’un dahi legal müzik indirme işine gireceği biliniyor. Devir artık MP3 devridir.

DÜNYADA DURUM NASIL?
Tekrar DivX meselesine dönecek olursak dünyada durum ise bizden biraz farklı. Öncelikle dünya çapında faaliyet gösteren birçok altyazı sitesi bulunuyor. Bunlardan biri olan ‘divxstation’ sitesinde sadece İngilizce değil, aralarında Türkçe’nin de bulunduğu birçok dilde altyazı dosyasına erişmek mümkün. Ayrıca, ABD merkezli Usenet haber grubunda da bırakın altyazıyı film bile bulunuyor.
Ayrıca Disney film stüdyoları da geçtiğimiz aylarda duyurduğu (haber için buraya tıklayın) bir anlaşma ile internet üzerinden film satmaya başladı. 2.95 ile 4.99 arası değişen fiyatlarla satış yapan Disney, şimdilik sadece -yapılan anlaşma gereği- ABD sınırları içinde hizmet veriyor.

NE YAPILABİLİR?
İnternet gibi özgürlüklerin sınırlarının çizilemediği bir ortamda yasakçı zihniyetle bir yerlere varılamayacağı açık. İnternet kullanıcıları bir site kapanırsa ötekini, o da olmazsa P2P programlarını kullanabilirler ve kesin anlamda bir yasaklamanın teknik olarak mümkün değil.
Tabii ki, korsanı kollamak ya da bu filmlerin satışını cesaretlendirmek gibi bir düşünce hiç bir şekilde kabul edilemez.
Ancak, kişi başına GSMH değerleri Avrupa ülkeleri ve ABD’nin 10’da biri (yaklaşık 3000 dolar) olan bir ülkede, kaç kişinin 20 dolar (yaklaşık 30 milyon TL.) verip DVD alması, ya da bileti 10 milyon’dan 40 milyon verip de ailecek sinemaya gitmesi beklenebilir?
Altyazıların kaldırılmasını sağlamak gibi bir savaşın, kısa vadede kullanıcılara ve uzun vade de film şirketlerine zarar vereceği su götürmez bir gerçektir. Pazarı uzun vadede ‘sağlıklı’ kılacak çözüm, kullanıcıları korsana mahkum etmeden, legal ürünlere uygun fiyatlarla yöneltilmesidir.

Adı geçen web sayfaları:
http://www.Divxtr.org
http://www.Divxaltyazi.com