Yükseköğretım Kanunu Tasarisi

[HakanMirzabey]

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam ve Tanımlar

Amaç

Madde 1- Bu Kanunun amacı; yükseköğretimle ilgili amaç ve ilkeleri belirlemek, yükseköğretim kurumlarının ve üst kuruluşlarının teşkilâtlanma, işleyiş, görev, yetki ve sorumlulukları ile eğitim-öğretim, araştırma, yayın, öğretim elemanı, öğrenci ve diğer personel ile ilgili esasları bir bütünlük içinde düzenlemektir.



Kapsam

Madde 2- Bu Kanun; yükseköğretim üst kuruluşlarını, yükseköğretim kurumları ile bağlı birimlerini ve bunlarla ilgili faaliyet ve esasları kapsar.



Türk Silâhlı Kuvvetleri ve emniyet teşkilâtına bağlı yükseköğretim kurumlarıyla ilgili hususlar ayrı kanunlarla düzenlenir.

Tanımlar

Madde 3- Bu Kanunda yer alan;

a) Bilimsel özgürlük: Öğretim elemanlarının her türlü bilimsel çalışmalarını; uluslararası standartlar ve bilimsel ahlâk kurallarını göz ardı etmemeleri koşuluyla, herhangi bir baskı olmaksızın yapabilmelerini ve düşüncelerini serbestçe açıklayabilmelerini,

b) Stratejik plân: Yükseköğretim kurulları ve yükseköğretim kurumlarının orta ve uzun vadeli amaçlarını, temel ilke ve politikalarını, hedef ve önceliklerini, performansını ölçmelerini ve bunlara ulaşmak için izlenecek yol ve yöntemler ile kaynak dağılımını içeren plânı,

c) Öz değerlendirme: Yükseköğretim kurumlarında verilen eğitim-öğretimin niteliğinin, her türlü eylem ve işlemin hukukun üstünlüğü ilkesine uygunluğunun, kurumun topluma karşı sorumluluğunun, kaynakların şeffaflık ve hesap verebilirlik esaslarına göre etkin ve verimli bir biçimde kullanılıp kullanılmadığının belirlenmesini,

ç) Dış değerlendirme (akreditasyon): Yükseköğretim kurumlarında diplomaya yönelik eğitim-öğretim programlarının ulusal ve uluslararası ölçütlere uygun bir şekilde düzenlendiğinin, eğitimin bu doğrultuda devam etmekte olduğunun, bu programların yükseköğretimin amacına uygun nitelikleri haiz mezun vermeyi sağlayacak asgarî ölçütlere sahip olduğunun üniversite dışında yetkili kılınmış bir kurum tarafından değerlendirilmesinin yapıldığı ve yönetimin kalitesinin ölçüldüğü sistemi,

d) İdarî ve malî özerklik: Üniversitelerin idarî ve malî konularda, Anayasa ve kanunlar çerçevesinde, serbestçe karar alarak uygulayabilmelerini,

e) Demokratik katılım: Yükseköğretim üst kuruluşları ile yükseköğretim kurumlarının; kuruluş, yönetim ve işleyişlerinde öğretim elemanları, öğrenciler ve diğer ilgili tarafların katılımını ve çoğulculuğu,

f) Yükseköğretim: Millî eğitim sistemi içinde, ortaöğretime dayalı, en az dört yarıyılı kapsayan her düzeydeki eğitim-öğretimi,

g) Üst kuruluşlar: Yükseköğretim Kurulu ile Üniversitelerarası Kurulu,

ğ) Yükseköğretim kurumları: Üniversiteler, yüksek teknoloji enstitüleri ve bunların bünyesinde yer alan fakülteler, enstitüler, yüksekokullar, konservatuvarlar, meslek yüksekokulları ile uygulama ve araştırma merkezlerini,

h) Üniversite: Topluma ve insanlığa hizmet etmek amacıyla araştırmaların yapıldığı, bilimsel bilgi, kuram ve yöntemlerin üretildiği, geliştirildiği, öğretildiği ve uygulandığı; ulusal kültürün evrensel değerlerle yoğrulup yayıldığı; özgür ve yaratıcı düşüncenin yeşertildiği, bilimsel özgürlük ile idarî ve malî özerkliğe sahip, kamu tüzel kişiliğini haiz yükseköğretim kurumunu,

Üniversite ile eşdeğer statüye sahip olan yüksek teknoloji enstitüsü ise, özellikle teknoloji alanında yüksek düzeyde araştırma-geliştirme, eğitim-öğretim, üretim, yayın ve danışmanlık yapan yüksek öğretim kurumunu,

Bu Kanunda veya diğer mevzuatta üniversite olarak yer alan ibareler, ilgisine göre yüksek teknoloji enstitüsünü de,

ı) Fakülte: Lisans düzeyinde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma ve yayın yapan yükseköğretim birimini,

i) Enstitü: Belli bilim alanlarında veya bilim alanları arasında; lisansüstü eğitim-öğretim, araştırma ve uygulama yapan yükseköğretim kurumunu,

j) Yüksekokul: Bir okul veya program açmayı gerektirecek büyüklükteki iç talebi karşılamak üzere belirli bir mesleğe veya tekniğe yönelik olarak en az sekiz yarıyıllık eğitim-öğretim yapan yükseköğretim kurumunu,

Yüksekokul ile aynı statüye sahip olan konservatuvar ise, müzik ve sahne sanatları alanlarında eğitim-öğretim yapan yükseköğretim kurumunu,

k) Meslek yüksekokulu: Belirli mesleklere yönelik ara insan gücü yetiştirmeyi amaçlayan ve uygulama ağırlıklı dört yarıyıllık eğitim-öğretim yapan yükseköğretim kurumunu,

l) Uygulama ve araştırma merkezi: Eğitim-öğretimin desteklenmesi amacıyla, çeşitli alanların uygulama ihtiyacına ve bazı meslek dallarının hazırlık ve destek faaliyetlerine yönelik olarak uygulama, araştırma ve geliştirmelerin yapıldığı yükseköğretim kurumunu,

Uygulama ve araştırma merkezi ile aynı statüye sahip olan sağlık uygulama ve araştırma merkezi ise, tıp fakültelerinde mezuniyet öncesi ve sonrası tıp eğitimine ilişkin her türlü uygulama ve araştırmaların yapıldığı, aynı zamanda sağlık hizmetlerinin verildiği kurumu,

m) Bölüm: Amaç, kapsam ve nitelik yönünden bir bütün teşkil eden, bir veya birbirini tamamlayan ya da birbirine yakın birden fazla anabilim/anasanat dallarından oluşan; fakültelerin ve yüksekokulların eğitim-öğretim, bilimsel araştırma ve uygulamalar yapılan idarî ve akademik temel birimidir. Anabilim dalı ve anasanat dalları bilim ve sanat dallarından oluşur.

n) Öğretim elemanı: Yükseköğretim kurumlarında görevli öğretim üyeleri, öğretim görevlileri, okutmanlar ve öğretim yardımcılarını,

o) Öğretim üyesi: Yükseköğretim kurumlarında görevli profesör, doçent ve yardımcı doçentleri,

1) Profesör: Doçentlik unvanını aldıktan sonra Üniversitelerarası Kurulun belirleyeceği ölçütleri ve diğer koşulları yerine getirerek en yüksek düzeydeki akademik unvana yükseltilen öğretim üyesini,

2) Doçent: Doçentlik sınavını başaran öğretim üyesini,

3) Yardımcı doçent: Doktora çalışmasını tamamladıktan veya tıpta uzmanlık ya da belli sanat dallarında yeterlik belge ve yetkisini kazandıktan sonra, Üniversitelerarası Kurul ile üniversitenin koyduğu koşulları yerine getirerek ilk düzeydeki akademik unvana yükseltilen öğretim üyesini,

ö) Öğretim görevlisi: Öğretim üyesi bulunmayan alanlarda ders vermek ve uygulama yaptırmakla yükümlü olan ve konusunda uzmanlaşmış bulunan öğretim elemanını,

p) Okutman: Çeşitli öğretim programlarında ortak olan dersleri okutan ve/veya uygulayan öğretim elemanını,

r) Öğretim yardımcıları: Yükseköğretim kurumlarında görev yapan araştırma görevlileri, uzmanlar, çeviriciler ve eğitim-öğretim plânlamacılarını,

s) Ön lisans: Ara insan gücü yetiştirmeyi amaçlayan, ortaöğretime dayalı en az dört yarıyıllık bir programı kapsayan ve lisans öğretiminin ilk kademesini oluşturan yükseköğretimi,

ş) Lisans: Ortaöğretime dayalı, en az sekiz yarıyıllık bir programı kapsayan bir yükseköğretimi,

t) Lisansüstü: Yüksek lisans, doktora, tıpta uzmanlık ve sanatta yeterlik eğitimini kapsayan ve;

1) Yüksek lisans: Bir lisans öğretimine dayalı ve en az iki yarıyıllık eğitim-öğretim ve araştırmayı amaçlayan,

2) Doktora : Lisansa dayalı en az sekiz yarıyıl veya yüksek lisansa ya da eşdeğer bir diplomaya sahip olanlar için en az altı yarıyıllık programı kapsayan ve özgün bir araştırmanın sonuçlarını ortaya koymayı amaçlayan,

3) Tıpta uzmanlık: Sağlık Bakanlığı tarafından düzenlenen esaslara göre Sağlık Bakanlığı, üniversiteler, Sosyal Sigortalar Kurumu ile diğer kurumların eğitim ve araştırma hastanelerinde yürütülen ve tıp doktorlarına belirli alanlarda özel beceri kazandırmayı ve yetki sağlamayı amaçlayan,

4) Sanatta yeterlik: Lisansa dayalı en az sekiz yarıyıllık, yüksek lisansa dayalı en az dört yarıyıllık programı kapsayan ve özgün bir sanat eserini ortaya koymayı, müzik ve sahne sanatlarında ise üstün bir uygulama ve yaratıcılığı amaçlayan doktora eşdeğeri düzeyindeki yükseköğretimi,

u) Yükseköğretimde eğitim-öğretim türleri:

1) Örgün eğitim: Öğrencilerin, eğitim-öğretim süresince ders ve uygulamalara devam etme zorunluluğunda oldukları bir diplomaya yönelik olan normal eğitim-öğretimi; bu eğitimin bir türü olan ikinci eğitim ise, daha fazla sayıda öğrenciye eğitim-öğretim fırsatı sunmak amacıyla, üniversitelerin fiziksel ve insan gücü kaynaklarından yararlanarak mesai saati dışında yapılan eğitim-öğretimi,

2) Yaygın eğitim: Toplumun her kesimine değişik alanlarda bilgi ve beceri kazandırmayı amaçlayan ve kurslar yoluyla yapılan eğitim-öğretimi,

3) Uzaktan eğitim: Eğitim-öğretimin her düzeyinde; basılı malzeme, radyo, televizyon ile diğer bilgi teknolojileri kullanılarak yapılan, öğrenen ile öğretenin aynı mekânda bulunmasını gerektirmeyen ve etkileşimli uzaktan eğitim ile açık öğretimi de kapsayan eğitim-öğretimi,

Etkileşimli uzaktan eğitim: Ön lisans, lisans ve lisansüstü düzeylerde; bilgi teknolojileri ve yöntemler kullanılarak yapılan eğitim-öğretimi,

Açık öğretim: Yükseköğretimin belirli dallarında, devam zorunluluğu olmaksızın, sadece yarıyıl içi ve yarıyıl sonu sınavlarına katılmak koşuluyla yapılan uzaktan öğretimi,

4) Yaşam boyu eğitim: Belli bir eğitim düzeyindeki bireylerin kendilerini geliştirmeleri ve yenilemeleri amacıyla yapılan ve diplomaya yönelik olmayan eğitimi,

ü) Bilim alanı: Üniversitelerde fen, sosyal ve sağlık ile ilgili konularda eğitim-öğretim ve bilimsel araştırma yapılan bilim gruplarını,

v) Öğrenci katkı payı ve öğretim ücreti: Öğrencilerden alınan eğitim-öğretim harcını,

y) Birim: üniversitedeki fakülte, enstitü, yüksekokul, meslek yüksekokulu, uygulama ve araştırma merkezi, bölüm ve anabilim dalını,

ifade eder.