gramer: bir dil kuralları bütünü o dilin ölçüsü hesap kitabı
varlıklara ad olan kelimelere biz kısaca isim diyor yok efendim özeldi yok cins isimdi bunlarıda ayrı ayrı cinslere ayırırıyoruz misal : taze fasulye bakınız fasulye cins isimken taze sıfatı ( varlıkların nitelik ve niceliklerini belirten ifadelere sıfat deyip geçeriz) ile birleşince diğer fasulyelerden ( çalı horoz edremit ayşegadın ) kolayca ayırt edilen bir tek fasulyeye isim olmuş hattaaa yeşil (gök) fasulye diye adlandırılan gurup içinde bile en tazesi olan daha açık ifade ile az önce toplayıp getirdiğin bir etek dolusu fasulye içinde dalından en son kopardığın dolayısıyle en taze olan fasulye burda özel isim niteliği kazanır diğer özel isimler : çin caponya türkiye oya kaya ali veli sarman tuzgölü karakaçan ağrıdağı vee bee...
bunun dışında belli bir guruba isim olmuş isimlerse cins isim olarak nitelendirilir ör: koyun keçi sığır davar alman ingiliz papatya tavuk gibi...
yaa şimdi gerçektende .. tavuk cins isimdir örnek lokantaya gittin siparişi verdin senin önüne konulan ister büyükadadan sapanlarla avlanan bebe beliğin elinden üç beş kuruşa satın alınmış martı isterse yumurta çiftliklerinde erkek olduğu için iskartaya çıkarılmış 40 günlük civciyken lokantacıya satılan horoz olsun o tavuk diye adlandırılıp kanatlı kümes hayvanları kümesi içinde bir tür bir cins için cinsisim olur bknz diğerleri: ördek kaz aligülücokcokcok...
haa.. gidersin adam gibi satıcının kümese - ben şunu istiyorum bilader aha şunu kesiver dersin tavukcu - hangisini efendim şu sarı tüylüyümü? şu beyaz gül ibikliyimi? der.. - adı gül ibikmi o beyazın? hah onu istiyom dersin onu kesiver dersin satıcı keser alırsın burda gül ibik özel isim olmuş olur bi şekilde..
birde birleşik isim vardır bunlar az önce söylediğim gibi sivrisinek şeklinde cins ismi olduğu gibi karakaçan gülibibik sarıkız şeklinde özelide olur birleşik isimler genelde bir sıfat ve cins isimle birleşirler sivri diğer cins sinekler içinde bunun daha sivri olduğunu nitelemeye yarayan bir belirtme sıfatıyken sinekse bir uçarca cinsine verilen genel addır hal böyle olunca birde sivri olmayan sinek olduğu sonucu çıkıyorki biz buna kısaca karasinek diyoruz
şimdi yaaa gerçektende enanlışanlıçemişyaylağı kazaası encessurvedekorkmazyılmazdıngırdakbükü vilaayeti yediharptensağsalimçıkmışgözünükırpmazyukarıhacıharmanı beldesi gibi diğer yukarı hacıharmanı beldelerinden farklı onlardan nitelik nicelikce ayrılan bir belde çapında tek ve başkaca delikanlı belde yoksa özel isim niteliği kazanır
biz bu tür özel isimleri nitelerken mutlaka o tür özelliklerin vu varlık bu nesnede toplandığına inanır öyle sanarız söz temsil uğur böceği konsa elimize kolumuzu kaldırır - uuuuç uuuç böööceğiiiim annem sana terlik paaabuc alaacaak der onun bize getirdiği uğurun karşılığını bu mahlukata verdiğimizi düşünürüz hamam böceğinin hamamdan başka yerde yaşamadığını sanır köpek balığının köpeğe yılan balığının yılana benzediğine itikad ederiz gerçektende çağımızda bu tür mentaliteler şu yaşa gelip keçi boynuzunu tadmaktan aciz imambayıldı nasıl bir yemek bilmekten uzak .. o varlığa verilen isimle nesne arasında (bknz obje suje ilişkisi) paralellik olduğuna inanan ortaçaağ kafalarla doludur gerçekten batı dillerinde örnekler vardır adamlar söz temsil kurbaağya isim takarken onun mütemaadiyen vrokvrok vrok etmesinden esinlenip adına frog arıya bakıp uçuş esnasında çıkardığı vızıltı biiiii sesinden aldığı ilhamla bii arabların leylek isimli kuşun yaptığı gürültüye lak lak sesine dilleri dönmeyip leyk leyk derlerken biz türkler bu leyleğin hicazdan gelmesinden dolayı hacı leylek diye anmakta sakınca görmeyip arıyı yaptığı iş eylemle değerlendirmiş bal yapanına bal arısı akşama kadar orda burda hayta hayta gezenine eşşek arısı demişiz dir
batı dünyası gökteki alelade bir yıldıza onu keşfeden gökbilimcinin adını verip halley derken biz bu yıldızın dünyaya çarpıp dünyayı toz duman arkasına katıp kuyruk şeklinde kıyamete götüreceğine olan itikatimiz inancımızla kuyruklu yıldız diye ad takmışız dır... efendiler ey kutsal ötüken ormanı halkı ne gariptirki 20. asrın sonunda japonya gibi yerde tuhaf bir tarikat çıkmış bu yıldızın dünyaya yakın mesafeden geçtiği gün ölürlerse önceden rezervasyon yaptırıp sıra beklemeden direk cennete gideceklerine olan itikatleriyle topluca sarin gazıyla intihar etmişlerdir
inançlar... itikatler.. öyle sanma öyle algılama dolayısıyle yanlış anlama !... o beyne o kafaya daha yaşken hele murç çekiçle kabartma oyma şeklinde işlenmişse ömür boyu çıkmasın diye beyin toplu iğneyle çizilip boyayla çizik doldurulup barutla yakılıp dövme şeklinde enjekte edilmişse... sabit fikirli diye nitelendirip bol bol karşılaştığımız robotekler çıkıyorki orta yere en basitinden manda yuva yapmış söğüt dalına yavrusunu sinek kapmış gördünmü türküsünde sineğin ağacın tepesine yuva yapmış mandanın(!) ( halbuki küçük küçük söğüt fidanları dalları boyu 1 ile birbuçuk metreyi geçmeyen onlar arasına sığınıp sinekten bir nebze kurtulan sahibinin sabah onu bulup almasını bekleyen manda .. malak ise henüz daha çok küçük abisi akıl edemiyo meydanda açıkta sinekler çökmüş burnu göz çevresine kapmışlar yağni) bir kos koca mandanın yavrusu malağı kapıp alıp gökyüzüne doğru uçtuğunu kapıp götürdüğünü sanır o kafa ... ah o kafa o kafaki gece yarısı çobanın yaptığı tarife göre torbağ mevkii yakınında torbağ köprüsünün öte tarafında henüz doğum yapmış mandasını ve malağını almaya giden köylünün kağnıya koştuğu öküzün gece günü karanlıkta torbağ deresine düşüncesi bizim köylünün mundar ölmesin diye kestiği öküzün ertesi gün bir bölümünü kavurma bir bölümünü haşlama yapan köylünün henüz taksitini bile ödemediği dünya para verdiği öküzüne yaktığı ağıtı horon tepilip halay çekilerek oynanacak bir kutlama havası sanır ..
işte bu içindirki türk dilinin yapısının genç kuşaklara aktarılması türkdili gramerinin yeni nesillere iyi belletilmesi büyük önem taşır bizim fikir adamlarımız edebiyatçılarımız aşıklar ozanlarımızın sözlerinin deyişlerinin yanlış anlaşılmaya meydan vermeden anlaşılması türk dilini iyi tanımakla olur ... eğer tanımazsak biz onu karşınızdaki diyalog halindeki muhatabınızın ne dediğini anlayamayacak yada noksan yahut yanlış anlayacak.. bu nedenle kaçınılmaz kavga küslük kırgınlık nihayetindede birlik bütünlüğü bozulacak bir toplum çıkacak ortaya daha türk birliği kurulmadan kurulmuş mevcud birlikte bölünüp parçalanacak işte o için türk halkı diline sahip çık onu iyi öğren hatta senin bildiğin anlamdan farklı anlamı olduğunu idrak etme bakımından lehçet-ül hakayık adlı eseri okuma büyük yarar verir insana saygıyla ey milletim ey halkım
