Sismanlik!
Gönderilme zamanı: 05.04.2003 - 16:21
Sismanligin neden oldugu saglik sorunlari!
Sismanlik çok çesitli saglik sorunlarinin ortaya çikmasina neden olmakta ve yasam kalitesini olumsuz yönde etkileyerek yasam süresini kisaltmaktadir.
Kalp-damar hastaliklari: Genellikle sisman bireylerin kaninda kolesterol, trigliserit, kötü huylu kolesterol (LDL) , serbest yag asitleri düzeyleri yüksek, iyi huylu kolesterol düzeyleri (HDL) ise normal degerlerin altindadir.
Sisman bireylerde hipertansiyon da cok görülür. Hipertansiyon ve kan yaglarindaki bu degisiklikler koroner kalp hastaliklarini ortaya çikisni kolaylastirmaktadir.
Solunum sistemi bozukluklari: Sismanlik solunum sistemine mekanik bir yük getirir ve solunum zorlasir. Asiri kilolularda kanda karbonmonoksit birikmesi sonucu uyku hali artar. Asiri sismanlarda uykuda solunum durmasi (sleep apne) cok görülmekte bazen de ölümle sonuçlanabilmektedir.
Endokrin ve metabolik bozukluklar: Sisman bireylerde seker hastaligi(diyabet) en cok görülen hastaliktir. Hiperinsülinemi ortaya çikar, dokularda insülin kullanimina karsi direnç gelistigi için kan glikoz düzeyi yüksek kalir ve diyabet ortaya çikar. Kan lipitlerinin yükselmesi sonucunda karacigerde yaglanma görülür.
Mekanik sorunlar: Agir vücut yükünün tasinmasi nedeniyle fiziksel hareketler yavaslar, azalir ve çalisma verimi düser. Sisman bireylerde kaslarin çevresi ve kaslar yag dokusu ile çevrildigi için yeterince kasilmazlar. Bu nedenle kan dolasimi bozulur, varis ve varis yaralari olusur.
Psikolojik bozukluklar: Özellikle gençlerde sismanlik estetik açidan sorun olusturmaktadir. Bazi gençlerin ruh sagligi bozularak yemek yememe veya kusarak yedigi besinlerden yararlanmama gibi sorunlar ortaya çikabilir. Ya da birey daha fazla yemek yiyerek daha da sismanlayabilmektedir.
Yasam süresinde kisalma: Sismanlik yasam süresini kisaltir. Sismanlik orani arttikça yasam süresi kisalmaktadir.
Nasil zayiflayabilirim?
Sismanligin tedavisinde çesitli yöntemler kullanslmaktadir.
Bunlar:
Diyet tedavisi,
Fiziksel aktivitenin arttirilmasi,
Davranis degosokligi tedavisi,
Cerrahi tedavi,
Farmakolojik (ilaç) tedavisi,
Akupunktur vb.
Sismanligin olusumu önlemek, sismanlik olustuktan
sonra zayiflamaya çalismaktan daha kolaydir. Bu nedenle; küçük yastan itibaren saglikli, yeterli ve dengeli bir beslenme aliskanligi benimsenmelidir.
Saglikli beslenme nedir?
Beslenmede amaç; insanin yasina, cinsiyetine, çalisma ve özel durumuna göre ihtiyaci olan enerji ve besin ögelerinin her birini yeterli miktarda alabilmektir.
Beslenme: Vücudumuzun büyümesi, gelismesi ve çalismasi için gerekli olan besin ögelerinin her birinin yeterli miktarlarda alinmasi ve vücutta kullanilmasidir.
Besinler içerdikleri besin ögelerinin türleri ve miktarlari yönünden farklilk gösterir. Beslenmemiz için gerekli olan karbonhidrat, protein, yag, vitamin ve mineraller vücuda besinlerle saglanir.
Bu nedenle besinler besleyici degerleri yönünden 4 grup altinda toplanmaktadir. Ayni grup içinde yer alan besinler birbiri yerine geçebilmektedir. Günde 3 ögün yenildiginde ve her ögünde her gruptan besin bulundugunda yeterli ve dengeli beslenme saglanmaktadir.
1 Grup : Süt ve süt ürünleri
2 Grup : Et, balik, tavuk, yumurta, kurubaklagiller
3 Grup : Taze sebze ve meyveler
4 Grup : Tahil ve tahil ürünleri
Saglikli zayiflamak ve vücut agirligini dengede tutmak için ilk kural bireyin dogru beslenme bilgisine sahip olmasidir. Diyetisyen tarafindan bilimsel olarak hazirlanan bireye özgü diyetler uygulanmalidir.
Saglikli zayiflamanin diyet Ilkeleri:
Vücut agirligi arzu edilen düzeye indirilmelidir. Bu olmasi gereken ideal agirlik oldugu gibi biraz üzerindede olabilir.
Uygulanacak zayiflama diyetleri saglikli,yeterli ve dengeli olmalidir.
Bireye yanlis beslenme aliskanliklari yerine dogru beslenme aliskanliklari kazandirilmalidir.
Yeniden kilo alimi önlenmeli ve vücut agirligi korunmalidir.
Zayiflama diyetleri kilo vermeye ve kaybedilen kilolari geri almamaya yönelik olmalidir.
Enerji:Kisinin günlük enerji alimi, haftada 0.5-1.5 kg agirlik kaybini saglayacak sekilde azaltilmalidir. Yani kisi yavas ve uzun sürede zayiflatilmalidir. Böylece yagsiz vücut kitlesi (kas kütlesi) daha az, yag kütlesi daha çok kaybedilecektir. Amaç kisiye harcadigindan daha az enerji vermektir.
Protein:Günlük enerjinin yaklasik % 12-15'i proteinden gelmeli, iyi kalite protein kullanilmalidir. Proteinli besinler tokluk hissi vermektedir.
Yag:Günlük enerjinin yaklasik % 25-30'u yaglardan gelmelidir.Yagli besinler de tokluk hissi verir.
Karbonhidrat: Günlük enerjinin yaklasik % 55-60'ı karbonhidratlardan gelmelidir. Seker gibi basit karbonhidratlar azaltilmali, kurubaklagil, mercimek gibi kompleks karbonhidratlar arttirilmalidir. Basit karbonhidratlar (seker, sekerli tatlilar, lokum gibi.) kisiyi çabuk aciktirir, kompleks karbonhidratlar ise (kurubaklagiller, pirinç, kepekli ekmek, bulgur gibi) daha çok tokluk hissi vermektedir.
Vitamin ve mineraller:Çok düsük enerjili olmayan dengeli diyetlerde vitamin ve mineral yetersizlikleri görülmez.
Posa (lif):Zayiflama diyetlerinde posa miktari fazla olmalidir. Lifli besinler çok çignemeyi gerektirdiginden yemek yemek için gerekli zamani uzatir. Mide bosalma süresini uzatarak tokluk hissini uzatir.
Alkol:Kisi alkol alma aliskanligindan vazgeçemiyorsa az miktarda tüketmesine izin verilebilir.
Sivi: Günde en az 2 litre su tüketilmelidir. Ayrica yemek öncesi ve yemek sirasinda su içilmesi tokluk hissi verir.
Tuz:Hipertansiyon, kalp yetmezligi gibi durumlarda tuz kisitlanir veya besinler tamamen tuzsuz tüketilir.
Ögün düzeni:Günde 3-6 ögün seklinde düzenli ve cok araliklarla beslenilmelidir. Ögün artisi gereginden fazla yemeyi ve kaçamaklari önler, acikmayi geciktirir ve bir sonraki ögünde besin alimini azaltir.
Zayiflama diyetleri bütçeye ek bir yük getirmez.
Zayiflamada unutulmamasi gereken en önemli husus bireyin beslenme aliskanliklarini hatta yasam biçimini degistirmesidir
Sosyal destek:Ev halkinin, arkadaslarin kisiyi desteklemesi programin basarili olmasinda yardimcidir.
Fiziksel aktivite: Fiziksel aktivitenizi arttirin. Hem uygun vücut agirligini korumak hem de aktif olmak çok önemlidir. Aktif olmak ayni zamanda vücut agirliginin korunmasina da yardim eder. Bu nedenle kisilerin yedikleri besinlerden aldiklari enerji ile harcadiklari enerjilerini dengelemeye ihtiyaçlari vardir.
Diyet programi bireye özeldir.
Bireye beslenme egitimi verilmeli ona göre diyet program hazirlanmalidir.
Pratik Öneriler:
Yüksek enerji içeren çikolata, cips, mayonez, hamur isleri, kizartma gibi yiyecekleri tüketmeyin.
Satin alirken ayni besin grubunda bulunan besinlerden enerji degeri düsük olanini tercih edin (az yagli peynir gibi).
Sabah kalkinca her ögün öncesi, sirasi ve sonrasinda ilik su içiniz. Düzenli tuvalet aliskanligi edinin.
Her hafta, kahvaltidan önce, ayni kiyafetle tartilin.
Tabakta yemek birakmaktan çekinmeyin, tabaginizi küçültün.
Mümkün oldugunca besinleri iyi çigneyin.
Yemek yerken baska aktiviteler yapmayin (TV seyretmek gibi).
Fiziksel aktivitenizi arttirin. Kisa mesafeler için tasit kullanmayiniz. Kisa mesafeleri yürüyün. Haftada 5 gün an az 30 dakikalik tempolu yürüyüsler yapin ...
Yemek pisirme yönteminizi degistirin.Haslama, firinda, izgarada vb. pisirme yöntemlerini tercih edin. Böylece yemegin içine konan yag miktarini azaltin.
Diyabetik ve diyetitik ürünler nelerdir?
Diyabetik ürünler özellikle seker hastalarinin kullanimi için üretilmis ürünlerdir. Bu ürünlerin içerisinde çay sekeri denilen "sakkaroz" yerine yapay ve dogal tatlandiricilar kullanilmaktadir. Ancak bu ürünler karbonhidrat ve yag açisindan zengindirler. Dolayisiyla bu ürünlerin kalorisi vardir, ölçülü tüketilmeli ve tüketilirken mutlaka etiketleri okunmalidir.
Düsük enerjili gidalar; katilarda 100 graminda 40 kilokaloriden az, sivilarda 100 mililitresinde 20 kilokaloriden az enerji içeren gidalardir.
Enerjisi azaltilmis gidalar; orjinal gida veya benzeri ürüne kiyasla enerji degeri en az % 25 oraninda azaltilmis gidalardir.
Bu ürünler satin alirken mutlaka etiketlerine bakilarak besin degeri tablosu incelenmeli ona göre satin alinmalidir.
Hatali zayiflama diyetleri ve sakincalari:
Sok diyetlerle zayiflayip sonra kilo almak metabolizmayi altüst eder. Diyet sirasinda haftalik kilo kaybi 2-3 kilo oldugu zaman vücutta kas- yag dengesi kas aleyhine tahrip olmaktadir. Kas kaybi fazla olur.Enerji degerleri düsük, tek tip rejimler uzun süre uygulandigi zaman bir çok saglik sorununa neden olabilmektedir.Bunlara örnek olarak Bazal Metabolizma Hizinda düsme, dikkat azalmasi, kansizlik, yorgunluk, uyusukluk, bulanti ve kusma, basagrisini gösterebiliriz.
Zayiflama ilaclari kullaninlmalimidir?
sismanligin tedavisinde öncelikle diyetisyen tarafindan bireye özgü diyet tedavisi uygulanmali, diyetle birlikte fiziksel aktivite arttirilarak düzenli egzersizler yapilmalidir. Sismanlik önce diyet ve egzersizle tedavi edilmeli, sonuç alinamiyorsa ilaca basvurulmalidir. Zayiflama ilaçlari hekim kontrolü ve tavsiyesi olmadan kullanilmamalidir.
Türkiye Cumhuriyeti saglik bakanligi!
Sismanlik çok çesitli saglik sorunlarinin ortaya çikmasina neden olmakta ve yasam kalitesini olumsuz yönde etkileyerek yasam süresini kisaltmaktadir.
Kalp-damar hastaliklari: Genellikle sisman bireylerin kaninda kolesterol, trigliserit, kötü huylu kolesterol (LDL) , serbest yag asitleri düzeyleri yüksek, iyi huylu kolesterol düzeyleri (HDL) ise normal degerlerin altindadir.
Sisman bireylerde hipertansiyon da cok görülür. Hipertansiyon ve kan yaglarindaki bu degisiklikler koroner kalp hastaliklarini ortaya çikisni kolaylastirmaktadir.
Solunum sistemi bozukluklari: Sismanlik solunum sistemine mekanik bir yük getirir ve solunum zorlasir. Asiri kilolularda kanda karbonmonoksit birikmesi sonucu uyku hali artar. Asiri sismanlarda uykuda solunum durmasi (sleep apne) cok görülmekte bazen de ölümle sonuçlanabilmektedir.
Endokrin ve metabolik bozukluklar: Sisman bireylerde seker hastaligi(diyabet) en cok görülen hastaliktir. Hiperinsülinemi ortaya çikar, dokularda insülin kullanimina karsi direnç gelistigi için kan glikoz düzeyi yüksek kalir ve diyabet ortaya çikar. Kan lipitlerinin yükselmesi sonucunda karacigerde yaglanma görülür.
Mekanik sorunlar: Agir vücut yükünün tasinmasi nedeniyle fiziksel hareketler yavaslar, azalir ve çalisma verimi düser. Sisman bireylerde kaslarin çevresi ve kaslar yag dokusu ile çevrildigi için yeterince kasilmazlar. Bu nedenle kan dolasimi bozulur, varis ve varis yaralari olusur.
Psikolojik bozukluklar: Özellikle gençlerde sismanlik estetik açidan sorun olusturmaktadir. Bazi gençlerin ruh sagligi bozularak yemek yememe veya kusarak yedigi besinlerden yararlanmama gibi sorunlar ortaya çikabilir. Ya da birey daha fazla yemek yiyerek daha da sismanlayabilmektedir.
Yasam süresinde kisalma: Sismanlik yasam süresini kisaltir. Sismanlik orani arttikça yasam süresi kisalmaktadir.
Nasil zayiflayabilirim?
Sismanligin tedavisinde çesitli yöntemler kullanslmaktadir.
Bunlar:
Diyet tedavisi,
Fiziksel aktivitenin arttirilmasi,
Davranis degosokligi tedavisi,
Cerrahi tedavi,
Farmakolojik (ilaç) tedavisi,
Akupunktur vb.
Sismanligin olusumu önlemek, sismanlik olustuktan
sonra zayiflamaya çalismaktan daha kolaydir. Bu nedenle; küçük yastan itibaren saglikli, yeterli ve dengeli bir beslenme aliskanligi benimsenmelidir.
Saglikli beslenme nedir?
Beslenmede amaç; insanin yasina, cinsiyetine, çalisma ve özel durumuna göre ihtiyaci olan enerji ve besin ögelerinin her birini yeterli miktarda alabilmektir.
Beslenme: Vücudumuzun büyümesi, gelismesi ve çalismasi için gerekli olan besin ögelerinin her birinin yeterli miktarlarda alinmasi ve vücutta kullanilmasidir.
Besinler içerdikleri besin ögelerinin türleri ve miktarlari yönünden farklilk gösterir. Beslenmemiz için gerekli olan karbonhidrat, protein, yag, vitamin ve mineraller vücuda besinlerle saglanir.
Bu nedenle besinler besleyici degerleri yönünden 4 grup altinda toplanmaktadir. Ayni grup içinde yer alan besinler birbiri yerine geçebilmektedir. Günde 3 ögün yenildiginde ve her ögünde her gruptan besin bulundugunda yeterli ve dengeli beslenme saglanmaktadir.
1 Grup : Süt ve süt ürünleri
2 Grup : Et, balik, tavuk, yumurta, kurubaklagiller
3 Grup : Taze sebze ve meyveler
4 Grup : Tahil ve tahil ürünleri
Saglikli zayiflamak ve vücut agirligini dengede tutmak için ilk kural bireyin dogru beslenme bilgisine sahip olmasidir. Diyetisyen tarafindan bilimsel olarak hazirlanan bireye özgü diyetler uygulanmalidir.
Saglikli zayiflamanin diyet Ilkeleri:
Vücut agirligi arzu edilen düzeye indirilmelidir. Bu olmasi gereken ideal agirlik oldugu gibi biraz üzerindede olabilir.
Uygulanacak zayiflama diyetleri saglikli,yeterli ve dengeli olmalidir.
Bireye yanlis beslenme aliskanliklari yerine dogru beslenme aliskanliklari kazandirilmalidir.
Yeniden kilo alimi önlenmeli ve vücut agirligi korunmalidir.
Zayiflama diyetleri kilo vermeye ve kaybedilen kilolari geri almamaya yönelik olmalidir.
Enerji:Kisinin günlük enerji alimi, haftada 0.5-1.5 kg agirlik kaybini saglayacak sekilde azaltilmalidir. Yani kisi yavas ve uzun sürede zayiflatilmalidir. Böylece yagsiz vücut kitlesi (kas kütlesi) daha az, yag kütlesi daha çok kaybedilecektir. Amaç kisiye harcadigindan daha az enerji vermektir.
Protein:Günlük enerjinin yaklasik % 12-15'i proteinden gelmeli, iyi kalite protein kullanilmalidir. Proteinli besinler tokluk hissi vermektedir.
Yag:Günlük enerjinin yaklasik % 25-30'u yaglardan gelmelidir.Yagli besinler de tokluk hissi verir.
Karbonhidrat: Günlük enerjinin yaklasik % 55-60'ı karbonhidratlardan gelmelidir. Seker gibi basit karbonhidratlar azaltilmali, kurubaklagil, mercimek gibi kompleks karbonhidratlar arttirilmalidir. Basit karbonhidratlar (seker, sekerli tatlilar, lokum gibi.) kisiyi çabuk aciktirir, kompleks karbonhidratlar ise (kurubaklagiller, pirinç, kepekli ekmek, bulgur gibi) daha çok tokluk hissi vermektedir.
Vitamin ve mineraller:Çok düsük enerjili olmayan dengeli diyetlerde vitamin ve mineral yetersizlikleri görülmez.
Posa (lif):Zayiflama diyetlerinde posa miktari fazla olmalidir. Lifli besinler çok çignemeyi gerektirdiginden yemek yemek için gerekli zamani uzatir. Mide bosalma süresini uzatarak tokluk hissini uzatir.
Alkol:Kisi alkol alma aliskanligindan vazgeçemiyorsa az miktarda tüketmesine izin verilebilir.
Sivi: Günde en az 2 litre su tüketilmelidir. Ayrica yemek öncesi ve yemek sirasinda su içilmesi tokluk hissi verir.
Tuz:Hipertansiyon, kalp yetmezligi gibi durumlarda tuz kisitlanir veya besinler tamamen tuzsuz tüketilir.
Ögün düzeni:Günde 3-6 ögün seklinde düzenli ve cok araliklarla beslenilmelidir. Ögün artisi gereginden fazla yemeyi ve kaçamaklari önler, acikmayi geciktirir ve bir sonraki ögünde besin alimini azaltir.
Zayiflama diyetleri bütçeye ek bir yük getirmez.
Zayiflamada unutulmamasi gereken en önemli husus bireyin beslenme aliskanliklarini hatta yasam biçimini degistirmesidir
Sosyal destek:Ev halkinin, arkadaslarin kisiyi desteklemesi programin basarili olmasinda yardimcidir.
Fiziksel aktivite: Fiziksel aktivitenizi arttirin. Hem uygun vücut agirligini korumak hem de aktif olmak çok önemlidir. Aktif olmak ayni zamanda vücut agirliginin korunmasina da yardim eder. Bu nedenle kisilerin yedikleri besinlerden aldiklari enerji ile harcadiklari enerjilerini dengelemeye ihtiyaçlari vardir.
Diyet programi bireye özeldir.
Bireye beslenme egitimi verilmeli ona göre diyet program hazirlanmalidir.
Pratik Öneriler:
Yüksek enerji içeren çikolata, cips, mayonez, hamur isleri, kizartma gibi yiyecekleri tüketmeyin.
Satin alirken ayni besin grubunda bulunan besinlerden enerji degeri düsük olanini tercih edin (az yagli peynir gibi).
Sabah kalkinca her ögün öncesi, sirasi ve sonrasinda ilik su içiniz. Düzenli tuvalet aliskanligi edinin.
Her hafta, kahvaltidan önce, ayni kiyafetle tartilin.
Tabakta yemek birakmaktan çekinmeyin, tabaginizi küçültün.
Mümkün oldugunca besinleri iyi çigneyin.
Yemek yerken baska aktiviteler yapmayin (TV seyretmek gibi).
Fiziksel aktivitenizi arttirin. Kisa mesafeler için tasit kullanmayiniz. Kisa mesafeleri yürüyün. Haftada 5 gün an az 30 dakikalik tempolu yürüyüsler yapin ...
Yemek pisirme yönteminizi degistirin.Haslama, firinda, izgarada vb. pisirme yöntemlerini tercih edin. Böylece yemegin içine konan yag miktarini azaltin.
Diyabetik ve diyetitik ürünler nelerdir?
Diyabetik ürünler özellikle seker hastalarinin kullanimi için üretilmis ürünlerdir. Bu ürünlerin içerisinde çay sekeri denilen "sakkaroz" yerine yapay ve dogal tatlandiricilar kullanilmaktadir. Ancak bu ürünler karbonhidrat ve yag açisindan zengindirler. Dolayisiyla bu ürünlerin kalorisi vardir, ölçülü tüketilmeli ve tüketilirken mutlaka etiketleri okunmalidir.
Düsük enerjili gidalar; katilarda 100 graminda 40 kilokaloriden az, sivilarda 100 mililitresinde 20 kilokaloriden az enerji içeren gidalardir.
Enerjisi azaltilmis gidalar; orjinal gida veya benzeri ürüne kiyasla enerji degeri en az % 25 oraninda azaltilmis gidalardir.
Bu ürünler satin alirken mutlaka etiketlerine bakilarak besin degeri tablosu incelenmeli ona göre satin alinmalidir.
Hatali zayiflama diyetleri ve sakincalari:
Sok diyetlerle zayiflayip sonra kilo almak metabolizmayi altüst eder. Diyet sirasinda haftalik kilo kaybi 2-3 kilo oldugu zaman vücutta kas- yag dengesi kas aleyhine tahrip olmaktadir. Kas kaybi fazla olur.Enerji degerleri düsük, tek tip rejimler uzun süre uygulandigi zaman bir çok saglik sorununa neden olabilmektedir.Bunlara örnek olarak Bazal Metabolizma Hizinda düsme, dikkat azalmasi, kansizlik, yorgunluk, uyusukluk, bulanti ve kusma, basagrisini gösterebiliriz.
Zayiflama ilaclari kullaninlmalimidir?
sismanligin tedavisinde öncelikle diyetisyen tarafindan bireye özgü diyet tedavisi uygulanmali, diyetle birlikte fiziksel aktivite arttirilarak düzenli egzersizler yapilmalidir. Sismanlik önce diyet ve egzersizle tedavi edilmeli, sonuç alinamiyorsa ilaca basvurulmalidir. Zayiflama ilaçlari hekim kontrolü ve tavsiyesi olmadan kullanilmamalidir.
Türkiye Cumhuriyeti saglik bakanligi!